काठमाडौं । कवि, साहित्यकार, नियात्राकार तथा संस्कृतिअध्येता भीमनारायण श्रेष्ठद्वारा लिखित पुस्तक ‘नेवाः लोकसंस्कृति’ यही असोज १८ गते विमोचन हुने भएको छ। नेवा: समुदायको लोकसंस्कृति, परम्परा, सामाजिक जीवन र सांस्कृतिक अभ्यासलाई मुख्य विषय बनाइएको पुस्तकमा विशेषतः काठमाडौं उपत्यकाको चन्द्रागिरि क्षेत्रको सांस्कृतिक पहिचान, परम्परा र मौलिकतासँग सम्बन्धित विषय समेटिएको छ।
चन्द्रागिरि नगरपालिका–४, शोणितपुर (थानकोट) निवासी श्रेष्ठ लामो समयदेखि साहित्य, संस्कृति, शिक्षा तथा सामाजिक क्षेत्रमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। स्थानीय भूगोल, इतिहास, संस्कृति र परम्परासँग नजिक रहेर अध्ययन तथा लेखन गर्दै आएका श्रेष्ठको ‘नेवाः लोकसंस्कृति’ चन्द्रागिरि क्षेत्रको सांस्कृतिक जीवन र परम्परालाई अभिलेखीकरण गर्ने प्रयासका रूपमा आएको कृति हो।
पुस्तकमा नेवा: समुदायमा पुस्तौंदेखि चलिआएका लोकपरम्परा, सांस्कृतिक अभ्यास, जात्रा, पर्व, संस्कार, सामाजिक जीवन तथा स्थानीय मौलिकताका विभिन्न पक्ष समेटिएका छन्। विशेषतः चन्द्रागिरि क्षेत्रका नेवा: समुदायको जीवनपद्धति, संस्कृति र परम्परासँग जोडिएका विषयलाई केन्द्रमा राखिएकाले पुस्तकले स्थानीय सांस्कृतिक इतिहास र सामाजिक जीवन बुझ्न महत्वपूर्ण सामग्री प्रस्तुत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौं उपत्यकाको सांस्कृतिक इतिहास र नेवा: सभ्यताको अध्ययनमा स्थानीय भूगोल, मौखिक परम्परा, जात्रा–पर्व, संस्कार तथा सामाजिक अभ्यासको महत्वपूर्ण भूमिका रहँदै आएको छ। यसै सन्दर्भमा स्थानीय तहमा प्रचलित सांस्कृतिक परम्परा र अभ्यासलाई लेख्य रूपमा अभिलेखीकरण गर्ने प्रयासले भावी पुस्ताका लागि सांस्कृतिक स्रोत सामग्रीका रूपमा उपयोगी आधार तयार गर्न सक्नेछ।
श्रेष्ठको साहित्यिक यात्रामा यसअघि ‘भावलहर’ (२०७७) कवितासङ्ग्रह प्रकाशित भइसकेको छ। उनले साहित्यिक पत्रिकाको सम्पादन तथा विभिन्न सामाजिक, सांस्कृतिक र शैक्षिक गतिविधिमा समेत सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।
यात्रामा समेत विशेष रुचि राख्ने श्रेष्ठका नेपालभाषामा “थक्वाः म्हसीका” लगायत विभिन्न भूगोल र यात्राका अनुभूति समेटिएका नियात्रात्मक कृतिहरू प्रकाशोन्मुख छन्।
‘नेवाः लोकसंस्कृति’ चन्द्रागिरि क्षेत्रको सांस्कृतिक जीवनलाई केन्द्रमा राखेर तयार गरिएको कृति भएकाले स्थानीय पाठक तथा साहित्य–संस्कृतिमा रुचि राख्नेहरूका लागि मात्र नभई नेवा: संस्कृति, काठमाडौं उपत्यकाको लोकजीवन, परम्परा र सांस्कृतिक इतिहासका विषयमा अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्न चाहने विद्यार्थी, अध्येता, अनुसन्धानकर्ता र संस्कृतिप्रेमीका लागि समेत उपयोगी सन्दर्भ सामग्री बन्न सक्नेछ।
पुस्तकको विमोचनसँगै चन्द्रागिरिको स्थानीय संस्कृति, परम्परा र मौलिक पहिचानलाई व्यापक पाठकसमक्ष पुर्याउने एउटा महत्वपूर्ण साहित्यिक तथा सांस्कृतिक कृति सार्वजनिक हुने भएको छ। स्थानीय संस्कृति र समाजसँग जोडिएर अध्ययन तथा लेखन गर्दै आएका श्रेष्ठको यो कृतिले नेवा: लोकसंस्कृतिका विविध पक्षलाई अभिलेखका रूपमा संरक्षण गर्न योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
